Ana Sayfa Gündem COĞRAFİ İŞARET NEDİR? NASIL BAŞVURU YAPILIR?

COĞRAFİ İŞARET NEDİR? NASIL BAŞVURU YAPILIR?

by Cangül BAL

Coğrafi işaret, bir ürünün belirgin bir özelliği, ünü veya bir yöreye aidiyeti bulunuyorsa, o coğrafyayla özdeşleşmiş olduğunu gösteren bir işarettir. Belirli bir coğrafyaya ait bir ürün olarak da görebiliriz.

Coğrafi işaretler ikiye ayrılır: menşe adı ve mahreç işareti olarak.

Menşe adı , coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre veya ülke, aynı zamanda ürünün tüm özellikleri ve üretim aşamalarını kapsayarak, belirlenmiş coğrafya sınırları içinde üretilen ürünleri tanımlamada kullanılır. Kısacası menşe adı verilen ürünler sadece kendi coğrafyasında üretilir.

Mahreç işareti, coğrafi sınırları belirlenmiş bir ürünün belirgin özelliğini sağlayan üretim aşamalarından en az birinin belirlenmiş coğrafi sınırları içinde gerçekleşmesi gerekir. Mahreç işaretli ürünler kendi coğrafyası dışında başka bir yerde üretilebilir ancak ürünün özelliklerinden en az birinin yöreye ait olması şarttır. Bununla beraber hammadde ve üretim yönteminin de aynen kullanılması ve ürün kalitesinin de aynı seviyede olması gerekir. (Türk Patent ve Marka Kurumu, Coğrafi İşaretler ve Geleneksel Ürün Adları: 2018)

Bu iki işaret arasındaki fark üretim yeridir. 

Antep Fıstığı menşe adına bir örnektir ve Gaziantep’e aittir .

Bu iki tanımın yanı sıra geleneksel ürün adı tanımı da kullanılmaktadır. Geleneksel ürün adı: Menşe adı ve mahreç işareti kapsamına girmeyen ve ilgili piyasada bir ürünü tarif etmek için en az otuz yıl süreyle kullanılan adlardır. (Türk Patent ve Marka Kurumu)

Menşe Adı, Mahreç İşareti ve Geleneksel Ürün Adı Amblemleri (turkpatent.gov.tr)

Coğrafi işaretinin önemi nedir?

Gıda, tarım, maden, el sanatları, sanayi ve benzeri birçok alanda coğrafi işaret söz konusu olabilir. Ancak benim ele aldığım konu gıda ve tarım alanındadır. 

Bir ürüne coğrafi işaret verilmesinin en önemli nedeni ürünün destinasyon kimliğinin kuvvetlendirilmesidir. Ürüne kimlik kazandırıp, ürünü farklılaştırmak hem ürün kalitesini artırır hem de ürün pazarlamasına katkıda bulunur.

Örnek vererek devam edelim,  menşe adına verilen en sevdiğim örnek zeytinyağıdır. Çünkü her zeytin çeşidinin kimliği vardır. Zeytinlerin belirgin özellikleri vardır ve bunun en önemli nedenlerinden biri coğrafyadır. Zeytin için iklim çok önemlidir. 

Güney Ege ve Kuzey Ege olmak üzere iki farklı zeytinyağını inceleyelim.  Güney Ege Aydın-Memecik ve Kuzey Ege’den de Ayvalık zeytinyağını tattığınız zaman arasındaki farkı net bir şekilde algılayabilirsiniz. Memecik zeytinyağının yakıcılığı daha belirgindir, Ayvalık ise daha yumuşak içimli bir zeytinyağıdır. Kokladığınız zaman ise Güney Ege zeytinyağının kokusu daha keskin gelecektir. Daha önce söylediğim gibi rahatlıkla ayırt edilebilen iki çeşittir.

Mahreç işaretine örnek olarak da İzmir Şambalisi’ni örnek verelim.  Hamurundan şerbetine kadar belirlenmiş bir yöntemi vardır. Kendi coğrafyası dışında üretimi yapılabilir ancak fiziksel ve kimyasal özellikleri değiştirilmemelidir. İzmir Şambalisi hakkında daha fazla ayrıntılı bilgi için aşağıdaki linke göz atabilirsiniz.

http://www.turkpatent.gov.tr/TURKPATENT/resources/temp/36378351-749A-4C43-B736-D6A2330B3B7E.pdf

Coğrafi işareti alındığında bu ürünler rakiplerinden farklılaşır. Üreticiler ise bu şekilde beklentileri karşılamak için özenli bir şekilde çalışır ve hatta tağşişin de önüne geçilir. Ürün pazara sunulurken, artık farklılaşmış bir ürün olduğu için yüksek kar marjına sahip olacaktır. Ve en önemlisi müşteri ürüne güvendiği için aklında soru işareti kalmadan alabilecektir.

Peki coğrafi işareti neden bir iletişim aracı olarak görmeyelim ki?

Coğrafi işaret tescil belgesine ait bir örnek. (turkpatent.gov.tr)

Ülkemizde coğrafi işareti alınmış ürünlere göz atalım.( Türk Patent ve Marka Kurumu)

Bu tabloda tescillenmiş ürün grubu gıda olan örnekler bulunmaktadır. Bazı ürünler hala başvuru sürecindedir.

Coğrafi İşaret Başvurusu Nasıl Yapılır?

Coğrafi işaret başvurusu yapılabilir. Ancak herkes tarafından başvuru yapılamıyor. Aşağıdaki bulunan gruplar başvuru yapabilir.

  • Üretici grupları.
  • Ürün veya ürünün kaynaklandığı coğrafi alanla ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları.
  • Ürünle ilgili olarak kamu yararına çalışan veya üyelerinin ekonomik çıkarlarını korumaya yetkili dernekler, vakıflar ve kooperatifler.
  • Ürünün tek bir üreticisi varsa, bu durumu ispat etmesi şartıyla ilgili üretici.

Coğrafi işaret başvuru formu elektronik ortamda yapılmalıdır.  Başvuru formu için gerekli belgeler ve başvuru sürecinin prosedürlerini inceleyebileceğiniz link: http://www.turkpatent.gov.tr/TURKPATENT/resources/temp/6B3F914C-E72C-437C-8A30-F50C51DE0A23.pdf

KAYNAKÇA

  • Yusuf, A. C. A. R. (2018). Türkiye’deki Coğrafi İşaretli Ürünlerin Destinasyon Markalaması Kapsamında. Journal of Tourism and Gastronomy Studies163, 177.
  • http://www.turkpatent.gov.tr/TURKPATENT/geographicalRegisteredList/ (Erişim Tarihi: 02.11.2018)
  • http://www.turkpatent.gov.tr/TURKPATENT/resources/temp/6B3F914C-E72C-437C-8A30-F50C51DE0A23.pdf ( Erişim Tarihi: 02.11.2018)

Bu yazılara göz atmayı unutma

Lütfen yorum yapın